استان چهارمحال و بختیاری با ۱۶ هزار و ۵۳۳ کیلومتر مربع وسعت از جمله مناطق کوهستانی جنوب‌باختری ایران محسوب می‌شود. شهرکرد مرکز استان با ۲۱۵۰ متر ارتفاع در میان مراکز استان‌ها به بام ایران شهرت یافته است.

استان چهارمحال و بختیاری با توجه به ماهیت کوهستانی مرتفع در مسیر بادهای مرطوب سیستم‌های مدیترانه‌ای قرار داشته که دارای بارش نسبتاً مناسب است و سرچشمه معروفترین رودخانه‌های دائمی جنوب‌باختری و مرکزی ایران یعنی کارون و زاینده‌رود است.

چهارمحال و بختیاری بر اثر کاهش بارندگی و افزایش بی‌سابقه دما در فصل زمستان امسال وارد نهمین سال خشکسالی پیاپی می‌شود. بنابر اظهارات برخی از کارشناسان شواهد نشان می‌دهد که در حقیقت استان در معرض تعویض اقلیم قرار گرفته که در صورت عدم انجام اقدامات به موقع، کنترل برداشت آب از منابع زیرزمین و توقف انتقال غیرکارشناسی آب خسارت‌های جبران‌ناپذیری به محیط زیست وارد می‌شود کما اینکه استان چهارمحال و بختسودمند در آینده نزدیک با ادامه روند اقدامات غیرکارشناسی غیرقابل سکونت خواهد شد.

میانگین دما در چهارمحال و بختیاری افزایش یافته است

مهرداد قطره  اظهار داشت: همه بر این باور هستند که استان چهارمحال و بختیاری استان پرآبی است و همه تصور می‌کنند این استان برای همیشه پرآب خواهد بود.

وی با اشاره به شواهد تعویض اقلیم در استان چهارمحال و بختیاری افزود: امسال حداکثر مطلق دما از اول آبان‌ماه تا یک آذرماه در استان نسبت به سال گذشته ۴ درجه افزایش یافته و نسبت به مدت مشابه بلندمدت ۳٫۷ درجه افزایش یافته است.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختسودمند بیان کرد: همچنین در این مدت حداقل مطلق دما اگرچه نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۰٫۴ درجه کاهش یافته اما نسبت به مدت بلندمدت ۱٫۲ درجه افزایش یافته است.

قطره با اشاره به کاهش ۸۲ درصدی بارش در فصل پاییز امسال گفت: اگرچه شاهد بارش‌های خوبی در فصل زمستان هستیم اما باید توجه داشت با این وجود به حد نرمال زمستان دست نمی‌یابیم و این بارش‌ها نمی‌تواند کمبود بارش پاییز را جبران کند، پس در نتیجه چهارمحال و بختسودمند وارد نهمین سال خشکسالی پیاپی می‌شود.

وی با اشاره به علت این پدیده خاطرنشان کرد: افزایش دما طی چند سال گذشته به ویژه در عربستان و اقیانوس‌ها به ویژه اقیانوس آرام و خلیج فارس از جمله علت‌های کاهش بارندگی است.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: یک مرکز پرفشار به نام مرکز پرفشار جنب حاره که در فصل تابستان در نیمه جنوبی کشور تشکیل و سبب افزایش دما می‌شود.

قطره بیان کرد: در فصل پاییز انتظار وجود دارد که این مرکز عقب‌نشینی و اجازه نفوذ به سیستم‌هایی که از سمت باختر وارد می‌شوند را بدهد اما در اتفاقی عجیب و نادر این سیستم تا آذرماه در این منطقه حاکم بود و در ناباوری دی‌ماه نیز دوباره این سیستم در منطقه حاکم شده است.

وی با بیان اینکه متداولاً مرکز پرفشار جنب حاره در مهرماه عقب‌نشینی می‌کرد، افزود: علت اینکه سیستم‌های بارشی به سمت استان نمی‌آیند این است که هنوز الگوی تابستانی در اینجا حاکم است و مثل سدی جلوی سیستم‌های بارشی را گرفته و آن‌ها را به سمت عرصه‌های بالاتر راهنمایی می‌کند.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختیاری با اشاره به کاهش بارندگی در طول ۸ سال گذشته گفت: در طول ۸ سال گذشته استان هر سال با کمبود بارش مواجه است. در طول ۸ سال گذشته میزان بارش در شهرکرد ۳۲۲ میلی‌متر و در کوهرنگ با بیشترین میزان کاهش ۲۲۶۹ میلی‌متر کاهش یافته است.
نمودار کاهش میزان بارش در چهارمحال و بختسودمند
میزان بارش در طول ۵۰ سال گذشته در سراسر کشور کاهش یافته است

قطره با بیان اینکه میزان بارش در طول حدود ۵۰ سال، از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۹۳ بررسی شده است، خاطرنشان کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد میزان بارش در طول ۵۰ سال گذشته همواره کاهش یافته به صورتی که مبوسیله بارش کشور از ۴۰۰ میلی‌متر به ۲۴۷ میلی‌متر در سال ۱۳۹۳ رسیده است.

پیشنهاد ویژه :   استان چهار مهال و بختیاری : سپاه پاسدار آرمان های مکتبی ملت ایران است

وی با بیان اینکه در طول ۵۰ سال گذشته به ازای هر سال ۱٫۲ میلی‌متر بارش کاهش یافته است، تصریح کرد: تصور برخی بر این است که پس از ۷ سال خشکسالی، ۷ سال ترسالی است در صورتی که اصلاً اینگونه نیست از سال ۴۷ به بعد هیچ سالی بارش‌ها افزایش نیافته است.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختسودمند با اشاره به علت کاهش بارش‌ها گفت: بعد از انقلاب صنعتی تولید گازهای گلخانه‌ای افزایش یافت که این گازها مثل یک درپوش عمل می‌کنند. انتظار این است که شب زمین گرمای خود را از دست بدهد که همین اتفاق نیز رخ می‌دهد اما گازهای گلخانه‌ای مثل یک چتر دوباره گرما را به زمین برمی‌گردانند، دقیقاً مثل اتفاقی که در گلخانه رخ می‌دهد.

قطره افزود: افزایش دمای هوا سبب گرم‌تر شدن زمین و در نتیجه کاهش بارندگی می‌شود با ادامه این روند هر ساله بارندگی کاهش و در نتیجه هر چقدر جلوتر می‌رویم وضعیت خشکسال بدتر می‌شود.

وی با اشاره به افزایش دمای هوا از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۹۳ گفت: مبوسیله دمای کشور در سال ۴۷، ۱۷ درجه بوده که اکنون به ۱۸٫۶ درجه رسیده است یعنی به ازای هر دهه در طول ۵۰ سال دمای هوا حدود ۰٫۲ درجه افزایش یافته است.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختیاری بیان کرد: بر اثر افزایش دما تبخیر نیز افزایش می‌یابد که در سال ۵۷ میزان تبخیر ۱۱۸۱ میلی‌متر بود اما اکنون ۱۸۰۰ میلی‌متر است.

پیشنهاد ویژه :   سرگرمی ، تفریحی : با بازیگر چهره نباید مخاطب را به سالن تئاتر بکشیم/ چرا فارغ‌التحصیلان تئاتر باید در تعویض روغنی کار کنند؟

قطره خاطرنشان کرد: همه این شواهد نشان می‌دهد که ما رو به خشک شدن پیش‌ می‌رویم.

وی افزود: اتفاقی که در افزایش دما برای استان چهارمحال و بختیاری بسیار خطرناک است این است که منابع آبی مطمئن که به صورت برف بود چند سالی است که این منابع را دیگر نداریم.

نمودار کاهش میزان بارش در چهارمحال و بختسودمند

یخچال‌های طبیعی کوهرنگ از بین رفته‌اند

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختیاری با اشاره به از بین رفتن یخچال‌های طبیعی در زردکوه و ارتفاعات آن و کاهش ۵۰ درصدی آب حاصل از برف بیان کرد: به عنوان مثال در سال گذشته ۱۹ اسفندماه کل برف سطح زمین آب شد در صورتیکه متداولاً تا اواسط اردیبهشت‌ماه برف داشتیم. امسال نیز میزان برف استان چهارمحال و بختیاری صفر است.

قطره با اشاره به تعویض الگوی بارش در استان به ویژه کوهرنگ خاطرنشان کرد: بارش باران در کوهرنگ بی‌سابقه است بارش در کوهرنگ باید برف باشد نه باران.

کاهش شدید بارش‌ها در چهارمحال و بختیاری در افق ۱۴۲۰

وی تصریح کرد: در افق ۱۴۲۰ یعنی ۲۵ سال آینده مطالعات نشان می‌دهد در بیشتر مناطق استان به ویژه مناطق شمال باختری استان از جمله کوهرنگ با کاهش شدید باران مواجه شویم.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختیاری افزود: بررسی‌های مرکز مطالعات اقیلم‌شناسی مشهد نیز نشان می‌دهد تا سال ۲۰۳۰ بیشترین کمبود بارش در ۱۵ استان کشور از جمله استان چهارمحال و بختیاری است.

قطره بیان کرد: نمی‌توانیم با اقلیم مقابله کنیم بلکه باید با این شرایط سازگار شد. در ابتدا باید شرایط جدید را بپذیریم و سپس از آن بهره‌برداری کنیم.

راهکای سازگاری با شرایط جدید:

نگه داشتن منابع آبی و نگه‌داشت آب در زیر خاک با استفاده از روش‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری

ایجاد چاه‌های جذبی در منازل و راهنمایی آب پشت‌بام‌ها به این چاه‌ها

ایجاد چاله‌هایی در سطح گسترده و زیاد در سطح مزارع

استفاده از روش‌های نوین آبسودمند، کشت‌های سازگار با شرایط جدید، تعویض الگوی کشت و افزایش کشت گلخانه‌ای

عدم تأثیر پدیده‌های ال‌نینو و لانینو بر روی خشکسالی در ایران

وی همچنین با اشاره به پدیده‌های ال‌نینو و لانینو افزود: پدیده ال‌نینو و لانینو پدیده‌های دورپیوندی هستند یعنی یک‌سری الگوهایی هستند که بر روی اقیانوس‌ها هر ۳ یا ۴ سال یک‌بار تشکیل و جابه‌جا می‌شوند و مراکز آن‌ها سواحل هایتی، استرالیا و دیگر کشوی این حوزه است.

معاون توسعه و پیش‌بینی هواشناسی چهارمحال و بختسودمند بیان کرد: به صورت روتین هر ۳ یا ۴ سال یک‌بار این پدیده‌ها جابه‌جا می‌شوند اما اینکه اثری که روی اقیانوس آرام اتفاق می‌افتد چقدر می‌تواند بر روی خاورمیانه و ایران اثر داشته باشد نیازمند مطالعات بیشتر است.

پیشنهاد ویژه :   شمس آباد نیوز : مدیرکل شرکت آب و فاضلاب چهارمحال و بختیاری: طرح آبگیر تصفیه خانه آب شرب شهر سامان اجرایی می شود

قطره خاطرنشان کرد: تاکنون کسی نتوانسته ثابت کند که آیا این پدیده تأثیری بر ایران دارد یا نه؟

۳۵ تا ۴۰ درصد منابع آب سطحی چهارمحال و بختسودمند کاهش یافته است

هاشم فاطمی در گفت‌وگو با تسنیم اظهار داشت: با توجه به شرایط پیش‌آمده و تعویض اقلیم که نتیجه آن گرم شدن هوا و تعویض الگوی بارش از برف به باران است متأسفانه شاهد آن هستیم که در دی‌ماه که اوج سرمای زمستان است به جای برف باران می‌بارد که بخش عمده آن نیز تبخیر و مابقی نیز به علت شیب زیاد سریعاً از استان خارج می‌شود.

وی با اشاره به اهمیت بارش برف افزود: برف به مرور ذوب و به سفره‌های زیرزمینی وارد، چشمه‌ها را تغذیه و دبی رودخانه‌ها را نیز تأمین می‌کند.
کارشناس حفاظت و بهره‌برداری منابع آب بیان کرد: در سال‌های گذشته در پی خشکسالی و تعویض الگوی بارش شاهد کاهش چشمگیر دبی رودخانه‌ها در شهریورماه و مهرماه هستیم.

فاطمی خاطرنشان کرد: در طول سال‌های گذشته ۳۵ تا ۴۰ درصد منابع آب سطحی استان کاهش یافته، بر اثر کاهش آب‌های زیرزمینی دشت‌های استان دچار فرونشست شده و برای تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت با مشکل مواجه شده‌ایم.

وی تصریح کرد: در فرخشهر، سامان، بن و بروجن با مشکل کمبود آب شرب و قطعی آب مواجه هستیم که در تابستان‌ها نیز چاه‌های کشاورزی خاموش می‌شود.

کارشناس حفاظت و بهره‌برداری منابع آب گفت: این روند به شدت نگران‌کننده است که بحران‌هایی را نیز به همراه دارد.

فاطمی افزود: تعویض الگوی کشت، افزایش کشت پاییزه و کاهش کشت بهاره، کاش مصرف خانگی و مهار و نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی از جمله اقدامات لازم در زمینه مقابله با کمبود آب است.

هیاهوی انتقال آب برای “هیچ”

بررسی یافته‌ها و مطالعات کارشناسان نشان می‌دهد که استان چهارمحال و بختسودمند در حال گذار و تبدیل به یک منطقه خشک است که با ادامه روند اقدامات غیرکارشناسی و تشدید شرایط جدید استان تبدیل به منطقه کویری خواهد شد.

یخچال‌های زردکوه منبع اصلی تأمین آب ۲ رودخانه بزرگ کارون و زاینده‌رود هستند که با از بین رفتن آن‌ها در حقیقت آبی برای انتقال باقی نمی‌ماند.

با وجود همه این شواهد، حفر تونل‌های انتقال آب به شکلی که عمق تونل انتقال آب بهشت‌آباد در کمترین ارتفاع ۳۰۰ متر است، صرف هزینه‌های سنگین چه در مبدأ و مقصد «بنابر گزارش استاندار یزد تاکنون ۲۲۰ میلیارد تومان برای انتقال آب در یزد هزینه شده است» و دادن وعده تأمین آب به مردم سایر استان‌ها عاقلانه است؟

گزارش از سپیده شفیعی‌نژاد

کلیدواژه ها : ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,

این خبر را به اشتراک بگذارید :