به گزارش شمس آباد، نهج البلاغه با مرور قرن‌ها نه تنها تازگی و جذابیت خویش را نگه داشتن کرده که فزون‌تر ساخته است و این اعجاز نیست مگر به سبب ویژگی هایی که در شکل و محتوا است. این امتیاز را جز در مورد قرآن نمی توان یافت که در کلام امام علی(ع) درباره قرآنآمده است: « ظاهره انیق و باطنه عمیق، لاتفنی عجائبه و لاتنقضی غرائبه » قرآن کتابی است که ظاهری زیبا و باطنی عمیق دارد، نه شگفتی های آن پایان می‎پذیرد و نه اسرار آن منقضی می‎شود. در سخن مشابهی نیز آمده است : «لاتحصی عجائبه و لاتبلی غرائبه» نه شگفتی های آن را می‎توان شمرد و نه اسرار آن دستخوش کهنگی می‎شود و از بین می‎رود.

سخنان امام علی(ع) در فاصله قرن اول تا سوم در کتب تاریخ و حدیث به صورت پراکنده وجود داشت. سید رضی در اواخر قرن سوم به گردآوری نهج البلاغه پرداخت و اکنون بیش از هزار سال از عمر این کتاب شریف می‎گذرد. هر چند پیش از وی نیز افراد دیگری در گردآوری سخنان امام علی (ع) سعی‌هایی به عمل آوردند، اما کار سید رضی به خاطر ویژگی هایی که داشت درخشید و ماندگار شد، چون سید رضی دست به گزینش زده بود.

وقال علیه السلام:الثَّنَاءُ بِأَکْثَرَ مِنَ الاِسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ، وَالتَّقْصِیرُ عَنِ الاِسْتِحْقَاقِ عِیٌّ أَوْ حَسَدٌ.
امام علیه السلام فرمود : مدح و ستایشِ بیش از حدّ استحقاق، تملّق است و کمتر از استحقاق، عجز ودرماندگى و یا حسد است.

شرح و تفسیر حکمت 347 نهج البلاغهشمس آباد.ir/files/fa/news/1397/1/18/7828107_868.jpg" style="display:block; height:346.6666666666667; margin:0px auto; width:520px" title="شرح و تفسیر حکمت 347 نهج البلاغه"/>
شرح و تفسیر
امام علیه السلام در این گفتار حکیمانه به مطلب مهمى درباره افراط و تفریط در ستایش افراد اشاره کرده، مى فرماید: «مدح و ستایشِ بیش از حدّ استحقاق، تملق است و کمتر از استحقاق، عجز و درماندگى و یا حسد است»؛ (الثَّنَاءُ بِأَکْثَرَ مِنَ آلاِسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ، وَالتَّقْصِیرُ عَنِ آلاِسْتِحْقَاقِ عِیٌّ أَوْ حَسَدٌ). شک نیست که مدح و ستایش در حد اعتدال، کارى است بسیار پسندیده، زیرا از یکسو سبب تشویق شخصى مىشود که کارى در خور ستایش انجام داده و یا فضیلتى ازنظر اوصاف انسانى دارد، و احساس مىکند که افراد، قدردانِ کارها و صفات او هستند و همین امر او را در ادامه راه دلگرم مى سازد، به گونه اى که مشکلات را به راحتى تحمل مى کند. از سوى دیگر هنگامى که دیگران ببینند افراد نیکوکار و یا کسانى که موصوف به صفات انسانى هستند مورد مدح و ستایش قرار مىگیرند، آنها نیز تشویق مى شوند و همین امر سبب گسترش کارهاى نیک و صفات نیک در جامعه مى شود.
به همین دلیل در هر عصر و زمان به خصوص در عصر ما برنامه هایى براى بزرگداشت افراد و دادن جوایز به آنها در حضور جمعى از شخصیتها برپا مى شود و بهترین ها را ستایش و تشویق مى کنند تا درسى براى همگان باشد ونشانه اى از حق شناسى و قدردانى از سوى مدیران جامعه تلقى شود. ولى این کارِ نیک و پرفایده هرگاه دستخوش افراط و تفریط گردد تبدیل به ضد خواهد شد و آثار بد فراوانى خواهد داشت و اگر از حد بگذرد شکل تملق وچاپلوسى به خود مى گیرد که از زشت ترین کارهاست؛ کارى است آمیخته با دروغ و اظهار ذلت، کارى است که چه بسا سبب گمراهى افرادى خواهد شد که مورد ستایش واقع مى شوند و آنها در آغاز ممکن است آن اغراق گویى ها را باطل بدانند ولى کم کم آن را صحیح پندارند و گمراه شوند و اینگونه افراد اگر از مدیران و روساى جامعه باشند آثار سوء این حالت به مردم هم سرایت مى کند وآنها نیز زیان مى بینند و به همین دلیل امام علیه السلام مى فرماید: مدح و ستایشِ بیش از استحقاق، تملق است (و تمام زیانهاى آن را دربر دارد).

پیشنهاد ویژه :   سیاسی : صبح امروز؛ شرکت‌کنندگان در اجلاس محبان اهل بیت(ع) با رهبر انقلاب دیدار کردند

ولى اگر مدح و ثنا کمتر از استحقاق باشد؛ یعنى گوینده نخواهد یا نتواند حق آن را به جاى آورد و یا کار مهمى را که از طرف سر زده کم ارزش بشمرد وصفات فضیلت او را کم اهمیت معرفى کند، از یکى از این دو چیز ممکن است سرچشمه بگیرد که یکى مربوط به گوینده ازنظر ذاتى است و دیگرى در ارتباطش با طرف مقابل: ازنظر ذاتى آن است که در بیان ارزش خدمات وصفات اشخاص ناتوان باشد و نتواند حق مطلب را ادا کند و در صورت دوم مانعى جلوى او را مى گیرد که حق مطلب را ادا کند و آن ممکن است غالبآ حسد و گاه کینه و عداوت و زمانى نگه داشتن منافع مادى باشد و از همین رو امام علیه السلام مى فرماید : (مدح و ستایش کمتر از استحقاق، ناشى از عجز و درماندگى و یا حسد است). قرآن مجید بارها مومنان و مجاهدان و افرادى را که کارهاى مهمى انجام دادهاند ستایش مى کند. درمورد فداکارى امیرمومنان على علیه السلام در «لیله المبیت» مى فرماید: «(وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاهِ اللهِ وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ)؛ بعضى از مردم (باایمان و فداکار، همچون على علیه السلام در «لیله المبیت» به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر صلی الله علیه و آله) جان خود را براى خشنودى خدا مى فروشند؛ و خداوند به بندگان مهربان است».

پیشنهاد ویژه :   سرگرمی ، تفریحی : شمس آباد - «آزمونی بزرگ» برای جلوگیری از تحریف

در سوره «دهر»، هجده آیه درباره فداکارى امیرمومنان علیه السلام و همسرش زهراى مرضیه و فرزندانش امام حسن و امام حسین : که سه روز روزه گرفتند و طعام افطار خود را به مسکین و یتیم و اسیر دادند بیان داشته و کار آنها را بسیار ستوده و وعده انواع نعمتهاى بهشتى را به آنها داده است. در آیه ولایت (إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاَهَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاهَ وَهُمْ رَاکِعُونَ) خاتمبخشى امیرمومنان علیه السلام را در حال نماز ستوده است. درباره یاران پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز نمونه هاى فراوانى هست؛ از جمله «(لَقَدْ رَضِىَ اللهُ عَنِ الْمُؤْمِنِینَ إِذْ یُبَایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَعَلِمَ مَا فِى قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکِینَهَ عَلَیْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحآ قَرِیبآ)؛ خداوند از مومنان ـ هنگامى که در زیر آن درخت با تو بیعت کردند ـ راضى و خشنود شد؛ خدا آنچه را در درون دلهایشان (از ایمان و صداقت) نهفته بود مىدانست، ازاینرو آرامش را بر دلهایشان نازل کرد وپیروزى نزدیکى به عنوان پاداش نصیب آنها فرمود».

پیشنهاد ویژه :   سرگرمی ، تفریحی : ۷ خاصیت هویج

شرح و تفسیر حکمت 347 نهج البلاغهشمس آباد.ir/files/fa/news/1397/1/18/7828109_440.jpg" style="display:block; height:390px; margin:0px auto; width:520px" title="شرح و تفسیر حکمت 347 نهج البلاغه"/>

از این قبیل آیات در قرآن فراوان دیده مى شود که همه آنها درسى است براى ما که باید کارهاى نیک نیکوکاران و صفات برجسته آنها را در برابر آنها و در مقابل مردم ستود تا هم آنها تشویق شوند و هم سایر مردم درس بگیرند. ولى این حکم، استثنایى هم دارد و آن جایى است که اگر کسى را پیش روى او مدح و ثنا بگوییم سرافراز مىشود و همان غرور، او را طلبکار از مردم و گاهى طلبکار از خدا مىسازد و گاه سبب درجازدن یا عقبگرد او مى شود. ازاینرو در حدیثى از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مى خوانیم: «إذا مَدَحْتَ أخاکَ فِی وَجْهِهِ فَکَأَنَّما أَمْرَرْتَ عَلى حَلْقِهِ الْمُوسى؛ هنگامى که برادرت را پیش روى او مدح و ثنا بگویى مانند این است که تیغ بر گلویش کشیده باشى»

منبع:شمس آباد

این خبر را به اشتراک بگذارید :